Maria, hoop en troost

 

Toen ik onlangs in Limburg was ben ik ook een dag naar Maastricht geweest. Ik liep daar over het “onze lieve vrouwe plein”. Ook omdat daar verschillende leuke terrasjes zijn, maar vooral ook omdat ik even binnen wilde lopen in de kerk met de mooie naam: “Maria Sterre der Zee”. En amarials je in dat portaal binnenkomt, dan kun je kun je er niet omheen. Dan loop je tegen een immens groot Mariabeeld aan. In de maagdelijke kleuren blauw en wit en omhangen met enorm veel goud. Maar wat dan vooral ook opvalt, zijn de grote groepen mensen, honderden, misschien duizenden per dag, die er komen om een kaars aan te branden. Sommige mensen die dat gedaan hebben knielen neer op een van de knielbankjes die er staat en verzinken in een minutenlang gebed. Andere branden een kaars, buigen het hoofd, slaan een kruisje en verdwijnen weer. De aanblik van deze Maria en het branden van een kaars, biedt mensen blijkbaar op dat moment troost en hoop. Troost in tijden van zorgen en verdriet, hoop op momenten dat het leven uitzichtloos lijkt. “Maria, ster van de zee, helderder dan de dag licht is, moeder en meisje”, schrijft Benjamin Britten.  Het zijn misschien woorden waar we als Protestanten toch even van moeten slikken. Tegelijkertijd kan ik me zo voorstellen dat deze woorden voor mensen op zo’n moment een ogenblik van verlossing is. Een moment van troost en hoop. De zorgen, het verdriet, de uitzichtloosheid wordt voor even buiten de mensen gelegd, wordt voor even bij iemand anders neergelegd. De zware last die op mensenschouders kan drukken, wordt voor even door iemand anders overgenomen, dat geeft een moment van verlichting. Dat voelt als een moment van verlossing.

Advent is de periode waarin wij wachten en ons voorbereiden op de komst van de verlosser, verlangen naar het licht dat komt, maar vooral ook uitkijken naar de verlossing waar wij zelf deel aan kunnen hebben. Want alles wat in de Bijbel beschreven staat gaat over ons. Alles wat over boven gezegd wordt, komt van beneden.

Maria biedt troost en hoop. Let it be! “Wanneer ik mezelf in tijden van moeilijkheden vind, moeder Maria komt dan naar mij…… Let it be! Ik word wakker met het geluid van muziek, moeder Maria spreekt tot mij, spreekt woorden van wijsheid…. Let it be”.   Dat beeld van hoop en troost ligt voor een deel in de figuur die zij in de loop der eeuwen is gemaakt door de kerk. Door haar krijgen de mensen het lef om hun nood uit te spreken in een minutenlang gebed en er gerust op zijn dat het daar ook in goede handen is. Maria is de vrouw die God dichterbij brengt. Vooral vrouwen identificeren zich makkelijker met de vrouwelijke Maria, dan met de mannelijke Jezus. Zij is de moeder aan wie je een gunst kunt vragen. Zij is de moeder die het gevallen kind troost. Zij is de moeder die een goed woordje doet voor haar kind, bij vader.

Maria biedt hoop en troost, ook door wie zij was en hoe haar leven verliep. Ze is een draagmoeder voor God, die tijdens haar zwangerschap al weet dat ze haar zoon zal moeten afstaan aan de wereld. Je zult maar moeder worden van dat kind! Een moeder die haar zoon vermoord zag, gemarteld aan het kruis en gestorven. Een jonge vrouw die hard en onbarmhartig door het leven is geslagen en die toch overeind bleef. Die toch vooruit wilde blijven kijken, die toch onvoorwaardelijk bleef geloven in de goedheid van haar God.

Maria biedt hoop en troost door de woorden die zij zingt. Haar lofzang laat een vrouw zien die luistert en doet wat God wil. In die zin is ze gehoorzaam. Daar zit overigens ook de maagdelijkheid van Maria in. De maagdelijkheid zit niet in het onthouden van seksuele omgang, maar in haar omgang met God. Die omgang is niet bevlekt door allerlei beelden en discussies en wat andere vinden van haar rol als vrouw, maar is heel puur. Alleen God wordt door haar erkend als het licht voor haar levenspad.

Het is een vrouw met karakter. Een vrouw waar we, ook in ons Protestantse geloven, niet om heen kunnen. Al was het alleen maar omdat ze op zo’n belangrijk moment, zo’n belangrijke rol speelt in de Bijbel. Een vrouw die alleen al door haar aanwezigheid ons doet stilstaan bij onze eigen hoop en troost. Waar halen wij die vandaan? Waar worden wij door getroost en hoopvol gestemd in tijden van zorgen en verdriet en uitzichtloosheid? Wij hebben als Protestanten niet zoveel met Maria. En kaarsjes branden doen we ook maar met mondjesmaat. Toch hebben ook wij behoefte aan troost. Toch willen ook wij hoopvol worden gestemd. Misschien niet door Maria, maar dat wat dan wel? Is het haar geloof dat ons hoop kunnen bieden? Ieder mens heeft een ander mens nodig om bij te kunnen uithuilen. Zijn het haar woorden die ons kunnen troosten?

Ze is gehoorzaam, niet slaafs en nederig. Hier spreekt en zingt een zelfbewuste vrouw. Een moedige vrouw die zich niet gevangen liet zetten, die zich niet de wet liet voorschrijven door macho-mannen, (ze liet zelfs haar vriend Jozef drie maanden alleen. Die moest maar leren voor zichzelf te zorgen). Een gezegende vrouw. Die door haar rol in het verhaal, het verhaal van het licht en de verlossing voor alle mensen laat doorgaan. In haar woorden klinkt door de troost en hoop voor hen die troosteloos en hopeloos lijken. In haar woorden klinkt door de hoop voor vrouwen die worden onderdrukt en ziekelijk gecontroleerd door mannen, omdat deze mannen van macht, vrouwen niet vertrouwen. Haar woorden zijn de hoop en troost voor uitgehuwelijkte meisjes, voor vrouwen die niets te kiezen hebben. In haar woorden klinkt mededogen door voor alle mensen die hopeloos lijken opgegeven.

In dat licht circuleert en een klein Rooms grapje:

“Jezus, loopt door de hemel en merkt dat er allerlei mensen rondlopen die eigenlijk te zondig waren om tot de hemel toegelaten te worden. Hij wendt zich tot Petrus en vraagt opheldering. Petrus voelt zich ongemakkelijk en stamelt: “dat weet ik Heer. Maar als ik ze bij de voordeur wegjaag, laat uw moeder ze via de achterdeur binnen”.

liturgie-grolloo-4-december-2016