Overweging Paasnacht 2015

097_transparantaHet is donker deze nacht. Misschien naar ons gevoel wel donkerder dan in andere nachten. De Goede Vrijdag dreunt nog na. Een onschuldige ter dood gebracht. Een man waarvan iedereen overtuigd is dat hij niets kwaads had gedaan. Iemand die van zichzelf zei, dat hij gekomen was om te dienen en niet om gediend te worden. Iemand die wij God’s zoon zijn gaan noemen. Omdat in hem iets zichtbaar werd van het leven zoals God dat bedoeld had. Hij, had het opgenomen voor de Ebola patiënten in Afrika. Hij, was met ontferming bewogen over de kinderen die stierven als ratten langs van de kant van weg, door honger en dorst. Hij, weigerde om prostituees te vernederen. Hij, accepteerde niet dat blinden hun hele leven niets meer zouden kunnen zien. Het kon er bij hem niet in dat zieken en ouderen aan hun lot werden overgelaten, simpelweg omdat ze arm zijn. Het ging hem door merg en been als hij zag dat mensen werden onderdrukt en de mond gesnoerd, in dictaturen. Hij werd kwaad als hij zag dat mensen de tempel misbruikte voor hun eigen handel. Hij bad voor de vijanden. Hij pleitte voor vergeving. Hij, wilde God’s wet weer bij de mensen brengen. Hij had de kerk en de politiek onder kritiek gesteld. En juist dat laatste werd Hem fataal. Het schijnt in de geschiedenis van de mensheid een soort wetmatigheid te zijn. Mensen die het opnemen tegen de heersende machten worden vroeg of laat aan de kant gezet. En Jezus werd aan de kant gezet, tot de dood erop volgde in de afgelopen nacht. Maar voor de helderheid God wil de dood niet. Het was geen voorop gezet God’s plan om deze mens te offeren. Het waren mensen die kwamen aansjouwen met het kruis. Want de ergste dood werd hem blijkbaar toegewenst.

Dat maakt deze nacht zo donker, zoals het in een mensenleven vaak donker kan zijn.
Als blinden tasten wij langs de wand, onzeker, als mensen zonder ogen. Het kan in ons leven donker zijn, als wij angstig twijfelen aan alles,
als wij ons mislukt voelen,
als wij het niet meer zien zitten,
als een huwelijk dreigt te stranden,
als een lieve, onmisbare mens, gestorven is.
Het kan donker zijn
als je geen hoop meer hebt,
geen hoop op genezing,
geen hoop op geluk,
geen hoop op liefde,
geen hoop op begrip,
als je alleen bent,
helemaal alleen,
als je bang bent.
Het kan zo donker zijn in je leven
dat je niets meer ziet,
dat je verlangt naar het einde,
naar niets meer te zijn,
dat je denkt; en nu maar slapen
en nooit meer wakker worden.

Vanavond is het donker, afgelopen nacht was het donker, toen wij de Paaskaars doofde,
als een teken dat wij, met alle weerzin die in ons is, de nacht ingingen waarin het erop leek dat de dood definitief gewonnen had. Dat alle hoop was weggevaagd door de donkerte. Niets zou ons meer kunnen redden. De toekomst is verloren.

Maar, want er zit inderdaad wel een “maar” aan vast. Wij geloofde toch niet in een God die de toekomst geen kans meer zou geven? We kunnen toch niet geloven in een God die de dood wil? Die de dood het laatste woord zou geven? Die erop uit zou zijn om datgene wat hij zelf geschapen heeft, te vernietigen.

Het is deze nacht eerder andersom. Daar waar een mens huilt om het sterven van een geliefde, daar huilt God. Daar waar een mens sterft omwille van de gerechtigheid, daar sterft God. God wil de dood niet. God is in deze nacht, net als wij, de wanhoop nabij. De mens waarop Hij al zijn vertrouwen had gezet, is door mensen vermoord. Is alles dan mislukt? Is al het geloven voor niets geweest?

In het begin schiep God hemel en aarde. Hij maakte licht tegenover de duisternis. Daarmee is alles begonnen. Als God de duisternis van deze nacht zou willen laten voortbestaan, waarom zou hij dan het licht hebben gemaakt? Omdat wij mogen geloven dat het straks weer licht wordt. Dat deze nacht niet in donkerte gehuld blijft, maar dat deze nacht ons nieuwe hoop wil geven. Want de boodschap van de Paasnacht is dat elk einde, een nieuw begin kan worden.

Uit het niets schiep God hemel en aarde. Uit de chaos werd de aarde geordend als teken van hoop. Het Joodse volk, een volk zonder hoop, vond een uitweg uit de onderdrukking van Egypte. Een man, die wij God’s zoon zijn gaan noemen, keert zich tegen het cynisme van de nacht. De Messias is nadien in vele gedaante aan ons verschenen, in al die mensen die weigerde zich neer te leggen bij de hopeloosheid van de nacht. Dat zijn tekenen dat de nacht zal verdwijnen. Dat zijn de tekenen dat het licht zal terugkeren. Dat de dood overwonnen wordt. Dat elke einde een nieuw begin kan zijn.

Zou daarom aan het einde van een vriendschap,
het einde van een relatie,
het einde van een leven,
het einde van een ideaal
geen nieuw begin gegeven kunnen worden?

Maar tegelijkertijd weten we ook hoe moeilijk dat is. Hoeveel innerlijke strijd dat kan kosten. Hoeveel wanhoop, tranen en verdriet dat met zich mee kan brengen. Dat zijn de tranen, het verdriet en de strijd van Goede Vrijdag, die ieder mens het gevoel kunnen geven dat de donkerte in hen het heeft gewonnen Dat is de strijd en de wanhoop van die man, die wij God’s zoon zijn gaan noemen, aan het kruis, die riep; God, mijn God waarom hebt Gij mij verlaten.

Maar het is ook het verhaal dat op de puinhopen van een platgebombardeerde stad, dat in de dorre vlakte van een woestijn, nieuwe bloemen kunnen bloeien. Dat er licht en nieuw leven kan ontstaan. Te allen tijde. Daarom en alleen daarom keert het licht terug. Blijft de hoop levend. Daarom en alleen daarom wordt het Pasen!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA