Paasoverweging 2016

 

 

pasen

 

 

 

 

 

Toen onze geliefde was gestorven

waren wij verslagen van verdriet.

De dood was ons verhaal, ons verlies.

Deze mens was onze dode, die wij omgaven met onze geur.

Toen wij zochten, was hij verdwenen

Ontredderd staarden wij

in de leegte van het graf………………………

 

Mensen worden slachtoffer van terreur, van aanslagen, van oorlogsgeweld omwille van het geloof. Vader en moeders verliezen hun kinderen, terwijl ze afscheid hadden genomen met het idee dat ze hen weer terugzagen en hun verhalen konden horen over de avonturen. Broers slepen elkaar mee in de spiraal van geweld. Vaders huwelijken hun dochters uit om aanzien en status. Leugen, list, overspel en bedrog. En de rijken worden steeds rijker en de arme steeds armer. Machthebbers houden angstvallig vast aan hun macht door onderdrukking en uitbuiting en verkrachting van vrouwen. Het vernielen van huizen en veestapels. Het ene land bestookt het ander land met wapens. En neemt het in bezit, alsof het eigendom is. En eindeloze rijen mensen zijn op de vlucht, door woestijnen, onherbergzame landschappen.

Het zijn al deze verhalen, van heel gewone mensen, die we in de Bijbel kunnen lezen. Verhalen van angst en terreur en onderdrukking. Van tranen en verdriet. Van Genesis tot Openbaring en alles wat daar tussenin staat opgeschreven, komen deze verhalen aan bod.

Zouden deze gewone mensen aan Pasen hebben gedacht, op het moment dat je kind of je man of vrouw niet meer thuis komt? Als je vriend, zomaar ineens, uit het niets, door terreur wordt weggerukt. Als je kinderen, verblind door ideologie, zichzelf en met hen velen van het leven benemen.

Zouden deze gewone mensen aan Pasen hebben gedacht als je, verslagen door verdriet, staart in het graf dat niet leeg blijkt te zijn. Waarin, in de donkerte en tussen het neerdwarrelende stof van het geweld, het hulpgeroep klinkt van de levende tussen de dode. Waarin mensen wanhopig zoeken naar hun geliefde van wie je afscheid hebt genomen in de veronderstelling dat je elkaar snel weer zou zien. Kunnen deze mensen, als ze er al aan gedacht hebben ooit nog het verhaal van de opstanding vertellen, als je weet dat er geen leven meer is, dat er een gat is geslagen is in je leven.

In de bijbel lezen we geregeld ook andere soorten verhalen. Verhalen van hoop en nieuw licht. Verhalen van nieuw leven. We lezen van verhalen van mensen die biddend, wachtend, mediterend, zingend, wachten op het nieuwe licht van de morgen. Die zich realiseren dat het nog donker is, maar dat er nieuw licht beloofd is. Maar tegelijkertijd lezen we daar ook, iedere keer weer, de verhalen van mensen die niet alleen bidden en wachten, maar die ook opstaan en op weg gaan. Mensen die ergens vastzitten en moeten gaan en zich niet lieten tegenhouden. In de Bijbel lezen we de verhalen van mensen die, soms met de moed der wanhoop, vechten tegen wat hen gevangen houd. We lezen de verhalen van mensen die steeds weer ingaan tegen de heersende cultuur van angst en geweld. Die ingaan tegen een leven van dood en vernietiging. Ze bleven niet staren in de koplampen van terreur en onderdrukking, maar namen het initiatief, vanuit eigen innerlijke overtuiging, biddend, zingend, dat de wereld niet gebukt hoeft te gaan onder angst en terreur. Je moet er wel zelf van overtuigd zijn. Want juist in moeilijke situaties wordt het moeilijker om te gaan. Want ellende kan verlammen.

We begrijpen, volgens mij, heel goed dat de mensen uit de verhalen van angst en terreur, geweld en onderdrukking, hun hoofd niet altijd en zeker niet op dit moment, hebben staan naar Pasen. Dat ze verlamt zijn van verdriet. Hoezo opstanding? Hoezo nieuw leven? Als we met elkaar in een wereld terecht zijn gekomen waarin angst regeert. Waarin geweld, blijkbaar, alleen maar met meer geweld beantwoord kan worden. Waarin we wijzen naar elkaar en dus naar die ander. Het doven van de Paaskaars, gisteravond, staat symbool voor het leven dat is weggevloeid. Het leven dat is gedoofd. Staat symbool voor de tranen van de moeder die haar kind ziet lijden. Het doven van de Paaskaars staat symbool voor al het lijden in de wereld.

En toch, en toch moeten wij proberen hen dat verhaal dan te vertellen. Want Pasen betekent dat mensen zich niet willen neerleggen bij het lijden, bij iets dat wat als onvermijdelijk wordt ervaren. Goede Vrijdag leek, met het doven van de kaars, het einde te zijn, maar de Paasnacht blijkt het nieuwe begin.  In al die hoopvolle verhalen van gewone mensen klinken door, datgene wat wij vanavond hebben laten horen; het licht van de eerste scheppingsdag. De uittocht van het volk Israël uit de onderdrukking, het verlangen naar de Messias die nieuw licht geeft en vrede komt brengen.

Als alles duister is, ontsteek dan een nieuw licht. Paasnacht is de nacht van de hoop. Zingend en biddend mogen wij de verhalen laten klinken.

Toen daalden op blote voeten

donkere nachtegalen uit de hemel.

Ze aaiden hun stemmen tegen elkaar

en lieten een wereld te water

waarin de grote klok van de angst

verrast stopte met tikken.

Hun lichamen dansten kleuren

waarvan kinderen dromen

met vuistjes in de mond.

Hun stemmen reikten almaar

hoger in elkaar, vouwden zeilbootjes

naar de zon.

Toen kwamen mijn handen

bij elkaar als twee goede vrienden

na een lange reis.

Paasnacht liturgie 2016